skip to main content

Η μουσική στις Σέρρες

Ο  Τούρκος περιηγητής του 17ου αι. Εβλιά Τσελεμπή,  μας πληροφορεί για τα λαϊκά όργανα των Σε
ρραίων σημειώνοντας για τους ίδιους πως «είναι όλοι ευφαντασίωτοι, έχοντες κλίσιν εις τα μουσικά όργανα, ως είναι η λύρα, το τύμπανον, ο αυλός, το σαντούριον και ο ταμπουράς».
Κατά την Τουρκοκρατία έχουμε μια φυσική ανάκαμψη της παραδοσιακής εκκλησιαστικής (βυζαντινής) παράδοσης. Η επί 530 χρόνια υποδούλωση της πόλης των Σερρών στους Τούρκους (1383 - 1913) είχε συνέπεια την επίδραση της μουσικής των κατακτητών στους κατοίκους της και την αποκοπή της από κάθε μουσική εξέλιξη και επίδραση.

Μόλις το 1600 οι Σερραίοι που ξενιτεύονται και έχουν κυρίως σχέση με το εμπόριο έρχονται σε επαφή με τη δυτική μουσική, ενώ από το 1800 η επαφή αυτή γίνεται εντονότερη.
Παλιότεροι Σερραίοι ερευνητές επισημαίνουν την παρουσία διάσημων Ευρωπαίων μουσικών από τα μέσα του 19ου αι. και τη συνεργασία των σερραϊκών εκπαιδευτηρίων με ξένα πανεπιστήμια. Οι καρποί της συνεργασίας αυτής δε θα αργήσουν να φανούν και να υλοποιηθούν με την αποστολή και συντήρηση υποτρόφων σπουδαστών στο εξωτερικό.

Ωστόσο, ιδιαίτερα στο χώρο της παραδοσιακής μουσικής της πόλης των Σερρών και της περιοχής της δε μαρτυρείται, απ' όσο γνωρίζουμε, η αντίστοιχη παρουσία μουσικών λαϊκών σχημάτων (κομπανίες) με τα γνώριμα τώρα πλέον πνευστά (χάλκινα) όργανα των φιλαρμονικών. Τις αιτίες για την έλλειψη αυτή, που δυστυχώς στέρησε τους Σερραίους από ένα ιδιαίτερο είδος παραδοσιακής μουσικής με θαυμαστά ποικίλματα και έξοχες μελωδίες, θα τις αναζητήσουμε στην ιδιαιτερότητα των τοπικών πολιτικοκοινωνικών συνθηκών και σε μεγάλο βαθμό στις κατά καιρούς αναθεωρήσεις των σχέσεων μας με τους από βορρά βαλκάνιους γείτονες. Οι πόλεις και η ύπαιθρος της Δυτ. Μακεδονίας είχαν καλύτερη τύχη μιας και η γεωγραφική τους θέση αποτέλεσε τον κύριο λόγο για την ανάδειξη των κοινών εκείνων μουσικών χαρακτηριστικών των λαών τους.
Αντίθετα, η παρουσία οργάνων (κιθάρες, μαντολίνα κ.ά.), με τα οποία ερμηνεύονταν έργα κλασικής μουσικής (αποσπάσματα από μελλοδράματα, όπερες, οπερέτες), η συνειδητή επιλογή τους από τους Έλληνες ενάντια στον τουρκικό αμανέ και, τέλος, η καθ' ολοκληρίαν επικράτησή τους φθάνουν στο αποκορύφωμα κατά τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση της πόλης (1913). Είναι γνωστό, βεβαίως, πως κατά την περίοδο αυτή δεν υπήρχαν στη Βόρεια Ελλάδα μικτές ορχήστρες με τη σημερινή σύνθεση, αλλά μόνο ορχήστρες πνευστών, χορωδίες και (συμφωνικές) μαντολινάτες, με την προσθήκη συνήθως βιολιών, βιολοντσέλου και αργότερα φλάουτου. Η συνεχής ποιοτική και ποσοτική άνοδος των εγχόρδων τα επόμενα χρόνια και η σταθερή πτώση του ενδιαφέροντος των Ελλήνων μουσικών για τα πνευστά είναι ήδη αδιαμφισβήτητη διαπίστωση.
Παρ' όλ' αυτά, στα Σέρρας, αν εξαιρέσουμε μία μικρή περίοδο υπεροχής τους, αυτήν του τελειωμού του Μεσοπολέμου (ορχήστρες εγχόρδων ΟΡΦΕΑ, ΑΠΟΛΛΩΝΑ και η συμφωνική του Ωδείου Σερρών ΟΡΦΕΥΣ), η δραστηριότητα τόσο των φιλαρμονικών, και γενικά των σχημάτων πνευστών - εγχόρδων της αποκαλούμενης Ελαφράς μουσικής στη συνέχεια, όσο και των πολυπληθών πολυφωνικών χορωδιών παραμένει αμείωτη.

Ακολουθείστε τον σύνδεσμο για περισσότερες πληροφορίες

 

Πηγή :
Γιώργος Αγγειοπλάστης
"Η μουσική στις Σέρρες μέχρι τον 20ο αιώνα."
Ημερομηνία δημοσίευσης: Πέμπτη, 26 Μαΐου 2005

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΓΙΑΤΙ τεύχος 30 έτος 2000.