skip to main content

Στρατιωτική ιστορία του οχυρού Ρούπελ

Τη στενωπό του Ρούπελ, και τη γύρω περιοχή οχύρωσε ο Βούλγαρος τσάρος Σαμουήλ, ο ονομαζόμενος και Στέφανος ( 980- 1014 ). Αλλά σε μια εκστρατεία του, ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Βασίλειος Β` ο Βουλγαροκτόνος ( 976- 1025 ) παραβίασε τη διάβαση (1014 ), με κυκλωτική ενέργεια από τη Βελεμίστα ( Μπέλες ), με το στρατηγό του Νικηφόρου Ξιφία. Ο Σαμουήλ νικήθηκε και, υποχωρώντας στο Πρίλαπο ( Περλεπε),  πέθανε από καρδιακή συγκοπή. Το 1256 ο Θεόδωρος Β` ο Λάσκαρης ( 1254- 1258 ) νίκησε εκεί το στρατηγό Δραγωτά  που είχε στασιάσει και, από τότε, οι Βούλγαροι δεν τόλμησαν να επιχειρήσουν νέες επιδρομές προς τη Μακεδονία.
     Κατά τον πρώτο Βαλκανικό πόλεμο του 1912, ο τουρκικός στρατός εγκατέλειψε τη στενωπό και έπαυσε να ενισχύσει την υπό τον Χασάν  Ταξίν πασά τουρκικό Στρατό, που αμυνόταν στα Γιαννιτσά εναντίον των προελαυνόντων  Ελληνικών στρατευμάτων, τα οποία είχαν διασπάσει την τουρκική γραμμή του Σαρανταπόρου. Τότε η 7 βουλγαρική μεραρχία του Ρίλου  υπό το θεοδώροφ, πέρασε σχεδόν αμαχητί τη στενωπό, εκτός από μια μικρή σύγκρουση κοντά στη Βέτρινα στις 18-10-1912, και κινώντας προς τη Θεσσαλονίκη, όπου έφθασε, ύστερα από την κατάληψη της πόλης από τους Έλληνες.
     Κατά δεύτερο βαλκανικό πόλεμο του 1913, διαμέσου της στενωπού του Ρούπελ, προέλασε, στις 28 Ιουνίου του 1913, το τμήμα της Ελληνικής στρατιάς  υπό το στρατηγό Μανουσογιαννάκη  και επιτέθηκε  εναντίον των Βουλγάρων, οι οποίοι, αφού νικήθηκαν στο Λαχανά και στο Κιλκίς, έφταναν στη Βέτρινα  όπου προέβαλαν αντίσταση. Οι Ελληνικές δυνάμεις όμως νίκησαν τις βουλγαρικές, οι οποίες υποχώρησαν άτακτα προς βορρά, αφού ανατίναξαν τη σιδηροδρομική γέφυρα και κατέστρεψαν  και δυο οδικές που υπάρχουν εκεί. Η μάχη αυτή συνήφθη στη δυτική πλευρά της νότιας εισόδου της  στενωπού, κοντά στο χωριό Βέτρινα  με πρωταγωνιστές του ταγματάρχη Γ. Κολοκοτρώνη και τον αντισυνταγματάρχη Δ. Παπαδόπουλο.

Νεότερη στρατιωτική ιστορία .
     Τα πλαίσια της κατασκευής οχυρωματικής γραμμής στα καίρια σημεία της μεθορίου προς  τη Βουλγαρία, κατασκευάστηκε και πάλι στην ανατολική όχθη του ποταμού Στρυμόνα να οχυρώσει, κοντά στο παλιό οχυρό Ρούπελ, με σκοπό την αποτροπή απόπειρας διείσδυσης ή εισβολής από βόρια κατεύθυνση προς τη Μακεδονία. Η οχύρωση αυτή αποτελούνταν από μια σειρά στεγανών συγκροτημάτων και μεμονωμένων έργων, σε ανάπτυγμα 2.500 μ. περίπου. Περιλαμβάνει 123 έργα οχυρώσεις επιφανειακά και 15 παρόμοια νωτιαίος άμυνας. Επίσης συγκρότημα και καταφύγιων και αποθηκών έκτασης 1.859 μ, με στοές επικοινωνίας, συνολικού αναπτύγματος 6.100 μ. περίπου. Τα συγκροτήματα αυτά πλαισιώνονταν δυτικά και ανατολικά από αλλά δυο οχυρά . ( Παλαιουριώνες  και Καράρας ),  ανάμεσα τους δε είχε οργανωθεί ένα κέντρο αντιστάσεις με το διακριτικό  Καπνιάς, με δύναμη ενός τάγματος περίπου. Το οχυρό ήταν εξασφαλισμένο με 7 αντιαρματικά πυροβόλα, 25 οπλοπολυβόλα και 53 βομβαδοβόλα. Το όλο συγκρότημα το υπερασπιζόταν δύναμη δυο περίπου ταγμάτων συνολικής δύναμης 1.000 ανδρών και 27 αξιωματικών.  

Η γερμανική επίθεση.
     Από τις πρώτες ώρες της 6ης Απριλίου 1941 άρχισε η επίθεση των Γερμανών  εναντίον των οχυρών Ρούπελ και του κέντρου αντίστασης Καπίνας με σφοδρότατο πυρ πυροβολικού σε συνδυασμό με συνεχείς αεροπορικούς βομβαρδισμούς.
     Ταυτόχρονα δύναμη πεζικού, με την υποστηρίξει αρμάτων προσέβαλε τα οχυρά Ουσία και Μελών λαβε, ενώ κατά μήκος της  καθόδου των νερών του ποταμού Στρυμόνα κινούνταν επιθετικά  αλλά τμήματα, πάνω σε βάρκες και ελαστικά. Η κίνηση αυτή των γερμανικών στρατευμάτων ανακόπηκε αμέσως με συνδυασμένα πυρά των Αμυνόμενων, πριν ακόμη εξελιχθεί, με παρά πολλές απώλειες  στους εχθρούς, σε νεκρούς και τραυματίες. Ωστόσο, ελαφρά τμήματα του εχθρικού στρατού επωφελούμενα από τον καπνό που είχε δημιουργηθεί εξαιτίας των εκρήξεων, κατόρθωσαν  να πλησιάσουν το οχυρό Ούσιτα  και ν' ανέβουν στο οχυρό  Μόλων λαβε. Αλλά, με άμεση αντεπίθεση και με τα πυρά  άλλον έργων επιφάνειας, εξουδετερώθηκαν ή αιχμαλωτίσθηκαν. Αλλά και τα αλλά τμήματα, που κινούνταν προς το νότο κατά μήκος του ποταμού, δεν είχαν καλύτεροι τύχη, και οι 18 ελαστικές βάρκες  παγιδεύτηκαν, από τα συρματοπλέγματα, που είχαν τοποθετηθεί αφανώς  κάτω από την  επιφάνια του νερού, ανατράπηκαν και βούλιαξαν  με όλους τους στρατιώτες, οι οποίοι ήταν μέσα.
     Μικρά όμως εχθρικά τμήματα κατόρθωσαν να διεισδύσουν ανάμεσα στα οχυρά Ρούπελ και  Κερατάς, εμφανίσθηκαν κατά της 12 το μεσημέρι, νότια από το Ρούπελ στο χωριό  Κλειδί και άρχισαν να παρενοχλούν  με πυρά τα ελληνικά τμήματα, γρήγορα όμως ανατράπηκαν, ύστερα από αντιθέσεις των ελληνικών δυνάμεων. Γενικά όλες οι προσπάθειες του εχθρού, στη διάρκεια της 6 Απριλίου και τη νύχτα της 6 προς 7 Απριλίου, συνεχίστηκαν εντονότερα και με περισσότερη επιμονή η εχθρική προσπάθεια, με μηχανοκίνητες μονάδες  πεζικού, αλλά και πάλι χωρίς αποτέλεσμα.

     Από το πρωί της 7 Απριλίου επαναλήφτηκε  ο βομβαρδισμός, με πυροβολικό και αεροπλάνα εναντίον των οχυρών. Της απογευματινές ώρες το οχυρό Ρούπελ άρχισε να προσβάλετε από τους Γερμανούς από τα νώτα τους. Έτσι τις πρωινές ώρες της 9 Απριλίου το οχυρό Ρούπελ υπέστη νέο βομβαρδισμό κυρίως από την αεροπορία και έτσι στις 3 το απόγευμα σταμάτησε οι επίθεση και οι Γερμανικές δυνάμεις  γύρισαν ελαφρά προς το βορρά.  Στις 5 το απόγευμα Γερμανοί κήρυκες πλησίασαν τις γραμμές  των οχυρών  και ανάγγειλαν τη συνθήκη που υπογράφηκε από τη Στρατιά της Κεντρικής Μακεδονίας ( ΤΣΑΜ)  και ζήτησαν την παράδοση του οχυρού. Την πρόταση απέρριψε άμεσος, ο έλληνας διοικητής του οχυρού, όμως, στης 11 το βράδυ, γνωστοποιήθηκε επίσης απ` τη στρατιά η συνθηκολόγηση, ύστερα από την οποία το οχυρό του Ρούπελ και τα γειτονικά οχυρά, έπειτα από τριήμερο επικό αγώνα και με εξαιρετικά άνισους όρους εγκαταλείφθηκε στους Γερμανούς εισβολής.

Σημερινή εικόνα του οχυρού
Σήμερα το οχυρό δεν έχει την ίδια εικόνα αλλά πάντα θυμίζει το ηρωικό οχυρό Υπάρχουν αίθουσες με δυνατότητα να φιλοξενήσουν ένα σύνταγμα με όλα τα σχετικά (φούρνους, εστιατόρια κτλ) Σε κάθε χώρο υπάρχουν εξαερισμοί. Οι είσοδοι είναι κατασκευασμένοι έτσι ώστε να μην προκαλούν την προσοχή Τα οχυρά και σήμερα είναι διατηρημένα άριστα. Επιτρέπουν δε  σε σχολεία την επίσκεψη των οχυρών μόνο σε ορισμένα σημεία  όμως όλη η στρατιωτική  γραμμή του Μεταξά, είναι στρατιωτικό μυστικό και άρα δεν μπορεί να το επισκεφθεί καθένας.

Περισσότερα στις ιστοσελίδες που ακολουθούν  :
http://www.mathra-sights.gr/hotspot.php?id=67&lan=el
και
http://www.roupel.gr/history.html