skip to main content

Τα οθωμανικά Μνημεία των Σερρών


Τα οθωμανικά μνημεία των Σερρών θεωρούνται από τα αρχαιότερα της Ευρώπης, από τα σημαντικότερα στο είδος τους στην ιστορία της αρχιτεκτονικής, και σχεδόν μοναδικά στον ελληνικό χώρο, επειδή είναι από τα τελευταία της πρώιμης οθωμανικής περιόδου, από την οποία έχουν σωθεί ελάχιστα. Τα κυριότερα είναι τέσσερα τζαμιά, που χρονολογούνται από τον 15ο αιώνα.


Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Σερρών ξεκίνησε μια προσπάθεια διάσωσης και ανάδειξης αυτών των μνημείων, πριν η κατάστασή τους γίνει μη αναστρέψιμη. Αναζητεί πόρους και ένταξή τους στο ΕΣΠΑ, αλλά και επιδιώκει τη μεταστροφή της κοινής γνώμης, που επί χρόνια τα θεωρούσε ξένα. Αρωγός στην προσπάθεια της Νομαρχίας Σερρών είναι ο Σερραίος σκηνοθέτης Τάκης Χατζόπουλος, από τους πρωτεργάτες του πολιτιστικού περιοδικού της ΕΡΤ «Παρασκήνιο».

«Αυτά τα μνημεία πρέπει να συντηρηθούν και να αποδοθούν στην πόλη για πολιτιστικές χρήσεις, αλλά -γιατί όχι- να αποτελέσουν και πόλο έλξης επισκεπτών», λέει.


Τα μνημεία αυτά είναι:

- Το Μπεζεστένι (15ος αι.), το οποίο λειτουργεί ήδη ως Αρχαιολογικό και Βυζαντινό Μουσείο, υπό τη διαχείριση της 12ης Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων. Παλιότερα λειτουργούσε ως αγορά. Χρειάζεται συντήρηση καθώς άρχισαν να πέφτουν τα κονιάματα. Η 12η ΕΠΚΑ κατέθεσε ήδη μελέτη για χρηματοδότηση των εργασιών και αναμένεται η απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού.

- Το Ζιντζιρλί τζαμί (τέλη 16ου αι.), στο οποίο ολοκληρώθηκαν η στεγανοποίηση και η εξωτερική συντήρηση, αλλά απέμεινε η συντήρηση του δαπέδου. Χρησιμοποιείται ως αποθήκη αρχαιοτήτων από τη 12η ΕΠΚΑ, αλλά ήδη αναζητείται νέος αποθηκευτικός χώρος, ώστε να στεγάσει πολιτιστικές χρήσεις. Πίσω από το μνημείο ξεκίνησε να χτίζεται μια πενταώροφη οικοδομή. Επειτα από προσπάθειες της νομαρχίας, έγινε τελικά τριώροφη, ενώ η εξωτερική της όψη διαμορφώθηκε έτσι ώστε να ταιριάζει με το μνημείο.

- Το Μεχμέτ Μπέη τζαμί, από τα μεγαλύτερα των Βαλκανίων, το Μουσταφά Μπέη τζαμί χτισμένο το 1519, κοντά σε κεντρικό δρόμο των Σερρών και τα Οθωμανικά Λουτρά στη συνοικία «Καμενίκια» κινδυνεύουν από τη φθορά του χρόνου. «Τα κτίρια αυτά χρειάζονται άμεση υποστήριξη. Πρέπει να διασωθούν με κάθε τρόπο», τονίζει ο αντινομάρχης Πολιτισμού Σερρών, Παύλος Καρυπίδης. Οι Σέρρες, προσθέτει, ακολουθώντας το παράδειγμα των Γιαννιτσών, των Ιωαννίνων και άλλων πόλεων, μπορούν να αντιμετωπίσουν τα μνημεία αυτά ως στοιχεία του δικού τους πολιτισμού και να τα εντάξουν στον ιστό της πόλης με τρόπο αντίστοιχο της μοναδικής τους αξίας.

Η Νομαρχία Σερρών συνεργάζεται με τη 12η ΕΠΚΑ, ώστε να προωθηθούν όσες μελέτες είναι ώριμες προς χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ, αλλά και να γίνουν μελέτες για τα υπόλοιπα μνημεία. «Προσπαθούμε να κινητοποιήσουμε τους τοπικούς φορείς και τους κατοίκους στην ανεύρευση χρηματοδότησης», προσθέτει ο προϊστάμενος της διεύθυνσης Πολιτισμού της Νομαρχίας Σερρών, Βασίλης Βαφειάδης.

Την προσπάθεια στηρίζουν πολίτες, πολιτιστικοί και κοινωνικοί φορείς, όπως το παράρτημα του Τεχνικού Επιμελητηρίου, ο Σύλλογος Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών, η Εταιρεία Μελέτης και Ερευνας της Ιστορίας των Σερρών, ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Σερρών, η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη και η τοπική εφημερίδα «Ελευθερία».

Η συζήτηση για την ανάδειξη των μνημείων πήρε ώθηση και από το βιβλίο της αρχιτέκτονος - μηχανικού και διδάκτορος Τουρκολογίας, Χρύσας Μελκίδη, «Τα Μουσουλμανικά Μνημεία της Ξάνθης» (Εκδοση ΤΕΕ).

Οι Σέρρες κατακτήθηκαν το 1383 από τον Χαϊρεντίν Καρά Χαλίλ Τσανταρλί και τον Εβρενός Μπέη, το μαυσωλείου του οποίου βρίσκεται στα Γιαννιτσά. Από τότε έγιναν η έδρα του και ορμητήριο της τουρκικής εξάπλωσης.


Του ΣΑΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 27/03/2009