skip to main content

Οι προϊστορικοί οικισμοί της περιοχής των Σερρών

Ο Ηρόδοτος γράφει «Ειη δέ Παιονίη επί τω Στρυμόνι ποταμώ πεπολισσμένη» (Ηροδ Υ,13) Η περιοχή του Στρυμόνα από αρχαιοτάτων χρόνων ήταν πυκνοκατοικημένη.

Ο νομός των Σερρών κατοικήθηκε από τους προϊστορικούς ακόμη χρόνους, από την παλαιολιθική και τη νεολιθική εποχή. Αδιαλείπτως από τότε κατοικείται με αξιόλογη ιστορική δράση και πολιτισμό.

Από τους καταλόγους των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων του Νομού Σερρών διαπιστώνεται ότι μέχρι στιγμής αποκαλύφθηκαν τεσσαράκοντα εννέα οικισμοί, εκ των οποίων οι είκοσι τρεις και πλέον είναι της κλασσικής και ελληνιστικής εποχής και εικοσιτέσσερις και πλέον της Ρωμαϊκής.

Η έφορος κλασσικών αρχαιοτήτων Καβάλας κ. Κουκούλη σε άρθρο της για τις ανασκαφές του Προμαχώνα-Topolnica αναφέρει ότι «Οι ως τώρα αρχαιολογικές έρευνες στη λεκάνη των Σερρών έχουν δείξει ότι οι οικισμοί αναπτύχθηκαν όχι μόνο στο νεογενές της πεδιάδας, αλλά κυρίως στις διαδοχικών υψομέτρων βαθμίδες των υπωρειών των ορεινών συγκροτημάτων που πλαισιώνουν την κοιλάδα του Στρυμόνα».
Οι περισσότεροι προϊστορικοί οικισμοί βρίσκονται ανατολικά του Στρυμόνα ποταμού.

Μερικοί από τους προϊστορικούς οικισμούς βρίσκονται πλησιέστατα ο ένας στον άλλο, π. χ Στο Άγιο Πνεύμα, στη Βέργη, στο Γάζωρο, στη Πεντάπολη, στην Τούμπα, στο Χρυσό συναντώνται δύο προϊστορικοί οικισμοί, ο ένας πολύ κοντά στον άλλο ενώ στη Δήμητρα υπάρχουν τρεις σε μικρή απόστση μεταξύ των. Οι μεμονωμένοι είναι πάρα πολλοί.

Οι τεσσαράκοντα εννέα αυτοί οικισμοί, εκτός εξαιρέσεων, βρέθηκαν όλως τυχαία, στο όργωμα με τα σύγχρονα γεωργικά μηχανήματα και στο σκάλισμα των χωραφιών, χωρίς αρχαιολογικές ανασκαφές. Βρέθηκαν σ' αυτούς ανεπεξέργαστα και επεξεργασμένα λίθινα εργαλεία, αξίνες, σμίλες διαφόρων ειδών, όστρακα της λιθικής εποχής, διάφοροι θολωτοί τάφοι που ανάγονται στην προϊστορική εποχή.

Συστηματικές ανασκαφές σε προϊστορικούς οικισμούς του νομού Σερρών έγιναν στην Τούμπα της Δήμητρας, στο Σιδηρ Σταθμό Αγγίστας, στα Ελληνοβουλγαρικά σύνορα Προμαχώνα-Τopolnica. σε συνεργασία με τη Βουλγαρική αρχαιολογική υπηρεσία. Για απλή διαπίστωση προϊστορικού οικισμού έγιναν πρόχειρες τομές και σε άλλους προϊστορικούς οικισμούς.

Τριάκοντα τέσσαρες αρχαίες πόλεις απαριθμούνται στο δεύτερο τόμο της ιστορίας των Σερρών του αειμνήστου ιστορικού Γ Καφταντζή.